การผสมพันธุ์ การตกลูก และการดูแลลูก

ช้างโตเต็มวัยพร้อมที่จะผสมพันธุ์ได้เมื่ออายุ ๙-๑๒ ปี ช้างผสมพันธุ์กันโดยไม่เลือกฤดู โดยช้างเพศผู้ซึ่งอยู่นอกโขลงจะเข้ามาผสมพันธุ์ช้างเพศเมียประมาณ ๗-๑๕ วัน แล้วก็จะออกจากโขลง แม่ช้างจะตั้งท้องประมาณ ๒๑-๒๒ เดือน และจะตกลูกครั้งละ ๑ ตัว ตลอดชีวิตของแม่ช้างจึงอาจมีลูกได้ ๕-๗ ตัว โดยจะมีลูกห่างกันราว ๔-๕ ปี ธรรมชาติที่น่าทึงมากของช้างเมื่อแม่ช้างตกลูก แม่ช้างก็จะหาเพื่อนช้างพังที่สนิทไว้คอยช่วยเหลือในเวลาตกลูก ช้างพังที่คอนช่วยเหลือนี้เรียกว่า "แม่รับ" ซึ่งจะคอยช่วเหลือแม่ช้างอยู่ตลอดเวลา เมื่อแม่ช้างใกล้คลอดมักจะไปหาที่ที่มีหญ้าอ่อนหรืออที่ที่มีดินนุ่มๆ เพื่อไม่ให้เป็นอันครายแก่ลูกช้างที่คลอดออกมาเพราะแม่ชข้างจะยืนคลอดลูกโดยจะย่อขาหลังต่ำลงและลูกช้างอาจตกลงพื้อดินในระยะสูงพอควร ลูกช้างที่คลอดออกมาจะมีถุงใสๆ เป็นเยื่อบางๆหุ้มอยู่ แม่รับจะคอยช่วยฉีกถุงนี้ให้แต่บางครั้งแม่ช้างก็ฉีกเอง ลูกช้างแรกคลอดจะนอนนิ่งๆโดยจะเคลื่อนไหวเฉพาะงวง หู หรือขา บางและจะค่อยๆลุกยืนด้วยตัวเองภายใน ๑-๒ ชั่วโมง ในระยะนี้แม่รับจะคอยประคับประคองดูแลตลอดเวลาจนลูกช้างเข้าไปกินนมแม่ได้ ลูกช้างบางตัวที่แข็งแรงพอคลอดมาได้เพียงครู่เดียวก็สามารถเดินเข้าไปหาแม่ได้ การเข้าไปหาแม่ช้างในเวลารวเร็วอาจถูกแม่ช้างทำร้ายจนถึงตายได้ เพระแม่ช้างยังอยู่ในระยะเจ็บปวดจากการคลอด

แหล่งที่มา
สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน เล่ม ๑๒